S 6 - Book I, Bruchstück
für Luigi Nono
Music / Fugue / 7.00
PM / Sky Blue / Concert / Eutherpe
Stadsmarkering S6 staat voor het zesde teken (de I) in de naam
CRUONINGA. De markering is gesitueerd bij een bosje langs de N46, bij
het kruispunt Noordzeeweg-Beneluxweg, ten NO van de stad. Hij is
toegankelijk via de naastgelegen Wolddijk, bij Noorderhogebrug. Vanaf
die weg is het kunstwerk echter niet zichtbaar. Je moet eerst over een
houten brug over een sloot, dan het pad door het bosje volgen.
Het kunstwerk bestaat uit zes zwarte stenen blokken en een ongeveer
tien meter hoge stenen toren. De blokken doen onmiskenbaar denken aan
graftombes of doodskisten. Ze hebben een onderkant van gemetselde
steen, het "deksel" is van beton. De bovenzijdes waren ooit bedekt met
houten platen, beschilderd met delen van de wereldkaart. Met rode
stippen waren plaatsen aangegeven waar oorlogsgeweld woedde. De toren
is aan de voorzijde bekleed met zwarte platen. Met witte letters is
daar bij wijze van grafschrift een gedicht in gegraveerd. In eerste
instantie had Libeskind de Italiaanse avant-garde componist Luigi
Nono (1924 – 1990) uitgenodigd om een ontwerp te maken. Nono
overleed echter voortijdig. Een vriend van hem, de Duitse auteur en
dramaturg, Heiner Müller (1929 - 1995)
kreeg vervolgens de opdracht en droeg zijn ontwerp op aanNono
("Bruchstück für Luigi Nono", ook wel "Monument voor de dood"). Müller
overleed enkele jaren later, in 1995.
Hieronder de complete tekst:
BRUCHSTÜCK FÜR LUIGI NONO
DAS GRAS NOCH
MÜSSEN WIR
AUSREISSEN DAMIT
ES GRÜN BLEIBT
In Auschwitz
Die Nagelspur
Mann über Frau
Über Kind
Die zerbrochnen Gesänge
Der Kirchenchor
Der Maschinengewehre
Gesang
Der zerschnittenen
Stimmbänder der Marsyas
Gegen Apoll
Im Steinbruch der Völker
Das Fleisch der Instrumente
Welt ohne Hammer und Nagel
Unerhört
Müller wilde met dit ontwerp uitdrukken dat het belangrijk is om de dood een plaats te geven. "Every people needs the memory of their dead. In order to have and identity. Without a past there is no future, only the present. My marker opposes a thinking that declares as eternal the present".
In zijn ontwerp had Müller oorspronkelijk ook muziek en
elektronische sensors verwerkt. Bij het naderen van het kunstwerk waren
flarden van kindergeschreeuw te horen en het krassen van nagels op
steen. Om middernacht weerklonk een compositie van Luigi Nono.
Omwonenden vonden die geluiden echter afschrikwekkend, vooral voor
kinderen die hier in de omgeving spelen. De geluidsinstallatie is toen
verwijderd.
Ook de houten dekplaten met werelddelen op de grafkisten zijn - door
vernieling - grotendeels verdwenen. Hier en daar zie je nog wat resten
plaatmateriaal. Het geheel ademt een sfeer van beklemming,
troosteloosheid en verval. Ook al wordt op de foto veel van die
somberheid verzacht door het zomerse groen van bomen en weiland.
Ik kan me indenken dat sommige bezoekers weinig waardering voor dit
kunstwerk kunnen opbrengen, misschien wekt het zelfs afkeer. Maar
waarschijnlijk was Müller juist op zo'n schokeffect uit. Zijn monument
- en zeker het gedicht - verwijst naar alle verschrikkingen, geweld,
oorlog en angst, overal in de wereld, ook vandaag de dag. Als argeloze
voorbijganger ben je daar niet op voorbereid.
Niettemin schuilt er in Müllers gedicht ook een beetje hoop, dat het
ooit beter wordt. Hoe tegenstrijdig ook. Das Gras ausreissen
damit es grün bleibt. Als je de vervallen graftombes goed
bekijkt, zie je dat ze hier en daar begroeid raken met mos en gras.
 |
|
 |
 |
 |
|
 |
|
 |
 |
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|